Programma 2018

09.30 - 10.30

Inloop met koffie en iets lekkers

10.30 - 10.35 De dagvoorzitter heet u welkom
10.35 - 10.40 Welkom door burgemeester H.A. Lambooij van de gemeente Putten
10.40 - 11.05 

Keynote Jos van den Hende - adviseur architectuur en stedenbouw Bureau Spoorbouwmeester

Beleving staat centraal in het ontwerp van stations en stationsgebieden. Een belangrijke rol hierin vervult het Bureau Spoorbouwmeester. Als spin in het web heeft dit bureau de afgelopen jaren, met name door de hausse in HSL-stations, heel veel kennis en ervaring opgebouwd met omgevingsgericht ontwerpen van openbare verlichting. Jos van den Hende, adviseur architectuur en stedenbouw verbonden aan het Bureau Spoorbouwmeester, deelt zijn ervaringen en kennis. Hij gaat in op de noodzaak om integraal te werken en hoe je samenhang brengt in de mix van disciplines die vandaagdedag nodig zijn om tot optimale resultaten te komen in het omgevingsgericht ontwerpen van licht. 

11.05 - 11.35 

De (on)mogelijkheden van omgevingsgericht ontwerpen

Zeven panelleden, afkomstig uit verschillende disciplines die met omgevingsgericht ontwerpen van doen hebben, omkaderen aan de hand van zeven stellingen de nieuwe ontwikkelingen in het OVL vakgebied. Elk panellid licht een stelling toe die toegesneden is op de eigen discipline. Zo kaarten we de thema's aan die tijdens de verdiepingssessies nader worden ingevuld.

  1. Gemeentes ontwikkelen alleen leefbare omgevingen voor overdag en niet voor na zonsondergang
    Bart van der Scheer, OVL-er gemeente Leeuwarden
  2. Bij het ontwerpen van leefomgevingen wordt te laat over licht nagedacht. Lichtontwerp wordt niet als een aparte discipline gerespecteerd
    Ellen de Vries, lichtontwerper en partner het LUX LAB
  3. Alle actoren betrekken of mee laten doen is een onmogelijke opgave
    Petra Hofman, organisatiedeskundige en partner Diep
  4. Er is geen duidelijk verdienmodel voor leveranciers in omgevingsgericht ontwerpen
    Stefan Piek, Axioma NL (WE-EF Leuchten)
  5. Architecten, landschaparchitecten, stedenbouwers hebben geen oog voor de meerwaarde van ruimtelijke verlichting
    Michel Schreinemachers, architect en partner NEXT architects
  6. Het ontwikkelen van richtlijnen ten behoeve van omgevingsgericht ontwerpen zal zorgen voor een betere openbare ruimte
    Menno van Noort, Kernteam Outdoor NSVV
  7. Multidisiplinair ontwerpen versterkt de openbare ruimte, technische ontwerpen veel minder
    Ruud Dubbeld, mede directeur en landschapsarchitect bureau MTD
11.35 - 11.45 

Pitches van de Inspiratie Award 2018

11.45 - 11.55

Wetenschap en lichtkunst

Elke den Ouden (TU/e) en Philip Ross laten (Studio Philip Ross) aan de hand van GLOW installaties van 2017 en 2018 zien zien hoe lichtkunst met wetenschappelijk onderzoek wordt verweven. Ook interessant als u niet mee gaat naar GLOW ...

11.55 - 12.00 

Uitreiking IGOV-speld 2018

Traditiegetrouw reikt Arthur Klink (voorzitter OVLNL) het IGOV-speldje uit aan een collega die een wezenlijke bijdrage heeft geleverd aan het vakgebied.

12.00 - 13.00

Tijd voor een heerlijke lunch en bijpraten met (on)bekenden

13.00 - 13.50 

Ronde 1 (kies de sessie bij u past)

  1. Casus binnenstad Amersfoort: voorbeeldproject omgevingsgericht ontwerpen
    Filip van der Heijden, Lichtvormgevers, voorzitter OVLNL netwerk Licht & Omgeving.
    Amersfoort implementeert in de komende jaren een nieuw lichtbeeld in de openbare ruimte volgens nieuwe principes en uitgangspunten. Een plan maken duurt een jaar, de implementatie duurt veel langer. Hoe zorg je voor draagvlak en betrokkenheid bij alle actoren? Hoe komt binnen een jaar een integraal lichtplan tot stand? Hoe ontstaat er consistentie gedurende een jarenlang durend proces en blijft er ruimte voor maatschappelijke ontwikkelingen en innovaties?

    Filip van der Heijden licht toe hoe in Amersfoort een pragmatisch proces heeft geleid tot enthousiasme bij de stakeholders en een visie document dat voorligt bij de raad.

  2. Licht en beleving
    Joren van Dijk, omgevingspsycholoog
    Wat is beleving, op welke manieren draagt verlichting bij aan een hogere belevingswaarde van de openbare ruimte en hoe pak je dat aan? Omgevingspsycholoog Joren van Dijk gaat met u op zoek naar antwoorden op deze vragen en laat zien hoe zij deze belevingsvraagstukken in de openbare ruimte aanpakken.

  3. Nieuwe coalities: andere stakeholders doen mee
    Mark Verhijde
    Mark Verhijde over de rol van nieuwe stakeholders in het proces om te komen tot lichtplannen waarin beleving vooropstaat. Hoe betrek je deze stakeholders – burgers, architecten, ontwikkelaars in het planproces? Wat is de rol van de traditionele lichtbeheerder? Hoe smeed je succesvolle coalities?

  4. Omgevingsgericht Ontwerpen: hoe kunnen we de mening van bewoners daarbij gebruiken?
    Daaf de Kok en Harm Jan Korthals Altes
    Wanneer we de verlichting in een wijk of straat ontwerpen, weten we meestal niet hoe bewoners die verlichting zullen beleven. We ontwerpen voor de 'gemiddelde' bewoner. We weten niet of in bepaalde wijktypen misschien een andere behoefte is aan licht. We weten niet of verschillende doelgroepen een andere behoefte hebben aan licht. We weten niet of het gebruik van de openbare ruimte 's avonds invloed heeft op de behoefte aan licht.

    Om te voorzien in de behoefte aan gegevens over de beleving van de verlichting in verschillende wijktypen en bij verschillende doelgroepen is het project verlichting, woonwijken en sociale veiligheid opgezet door Licht en Donker Advies, samen met een viertal hogescholen: Hogeschool Inholland, Hogeschool Utrecht, Avans en Saxion. In dit project is en wordt de komende jaren het verband tussen openbare verlichting en sociale veiligheid systematisch in kaart gebracht.
13.50 - 14.40

Ronde 2 (kies de sessie bij u past)

  1. Casus verlichting Grote Markt Breda
    Ellen de Vries, het LUX LAB
    Ellen deelt haar ervaringen met omgevingsgericht ontwerpen. Ze noemt dat ‘3D ontwerpen van licht’. Startpunt in haar ontwerppraktijk is een atelier waarin alle lichtrelevante diensten van een gemeente zitting hebben. Dit atelier, aangevuld met andere stakeholders (met name burgers), vormt een tandem. waarin bepaald wordt welke aspecten van belang zijn voor het lichtontwerp voor een specifieke plek in de stad. Prevaleert duurzaamheid, veiligheid, beleving en/of gezondheid? Met inzet van digitale tools (oa. apps, VR) ontwikkelt het plan zich. Op dit moment werkt Ellen aan een lichtontwerp voor de Grote Markt in Breda. Het ontwerpvoorstel is ‘in VR gezet’. Stakeholders lopen straks virtueel door het project. Wellicht dat straks ook apps worden ingezet. Die gebruikt Ellen nu al in Eindhoven (app Buiten Beter) maar nog wel op beperkte schaal (licht aan en uit) Maar de app wordt doorontwikkeld naar meer functies om de lichtbeleving van burgers te fine-tunen.

  2. Social lighting, burger participatie in openbare verlichting
    Dr ir Antal Haans, universitair docent, Faculteit Industrial Engineering & Innovation Sciences, TU Eindhoven
    Social lighting, het ontwerpen van openbare verlichting voor en met burgers, en de mogelijkheid voor burgers om in te grijpen in en zo gezamenlijk verantwoordelijk te worden voor de (licht)beleving in hun leefomgeving.

  3. Het meten van de belevingswaarde
    Han van der Steen, CoriolisEPC
    We hebben veel data van de openbare ruimte. Han van der Steen, laat zien welke mogelijkheden het visualiseren van data geeft. Het visualiseren maakt de mate van welbevinden beter inzichtelijk en helpt om deze te verbeteren. 

  4. OVLNL en omgevingsgericht ontwerpen van openbare verlichting
    Hans Akkerman, gemeente Amsterdam, Petra Hulst, light designer Signify & Filip van der Heijden, voorzitter Licht + Omgeving en mede eigenaar van Lichtvormgevers
    Hoe kom je tot een juiste weergave van de behoefte en hoe vertaal je dat als opdrachtgever naar een uitvraag? Hoe kom je tot een juist ontwerp en vertaal je dat als producent naar een concreet product? Hans Akkerman, Petra Hulst en Filip van der Heijden lichten dit toe aan de hand van concrete praktijkvoorbeelden. Op welk moment ontstaat de vraag bij de opdrachtgever en doet hij daar vandaag wat anders mee dan gisteren? Hoe gaat een producent om met de veranderende behoefte van opdrachtgevers en hoe vertaalt hij die naar concrete lichtoplossingen?
14.40 - 15.20 

Ronde 3 (kies de sessie bij u past)

  1. Omgevingsgericht ontwerpen van licht en circulariteit
    Daaf de Kok en Beatrijs Oerlemans
    Circulariteit is meer dan het hergebruiken en recyclen van materialen en grondstoffen. Ook het klimaatvraagstuk, de reductie van CO2, valt onder circulariteit. In deze sessie krijgt u een update van de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van Openbare Verlichting & Circulariteit. Daarbij wordt expliciet ingegaan om het circulair inkopen van armaturen. Inhoud van de sessie: 

    • Waarom circulariteit?
    • Circulariteit en omgevingsgericht ontwerpen 
    • Acties werkgroep Circulariteit OVLNL in 2019
    • Circulair inkopen van armaturen: concreet aan de slag
    • Resultaten koplopersproject overheden & leveranciers

  2. De omgeving in beeld
    Mirjam Wingelaar, communicatieadviseur gemeente Amersfoort
    Omgevingsgericht ontwerpen van openbare verlichting vraagt vanzelfsprekend om aandacht voor en aansluiting bij de omgeving. Daarbij gaat het niet alleen om de fysieke omgeving, maar juist ook om de mensen, groepen en verhalen die in de te verlichten omgeving een rol spelen. Het project om te komen tot een lichtplan voor de Binnenstad van Amersfoort startte daarom met het gezamenlijk in beeld brengen van betrokkenen en belanghebbenden. Dat levert een overzicht met ruim vijftig verschillende actoren op, waarvoor vervolgens is besproken welke rol zij zouden moeten hebben in het project. 
    In deze sessie licht Mirjam Wingelaar toe hoe je op een gestructureerde manier de relevante actoren in beeld kunt brengen en de gewenste rollen kunt bespreken.

  3. Co-creatie hoeksteen van omgevingsgericht ontwerpen
    Petra Hofman, organisatie-expert partner & adviseur bij Diep
    Met de komst van nieuwe stakeholders ontstaan coalities die in co-creatie werken aan lichtplannen. Dat vereist een ander proces, een andere organisatievorm. Organisatie-expert Petra Hofman, duidt eerst het waarom van deze co-creatie en laat je ervaren wat je kunt doen om co-creatieprocessen succesvol te laten verlopen.

  4. Interdisciplinaire aanpak aspect leerproject openbare verlichting in Dronten
    Alois Michielsen, verlichtingsspecialist gemeente Dronten, Jan Fitters, productmanager Tools & Services bij Signify OEM, Pino Maglio, Light International (producent van armaturen) en Joannes Melis, Lichtvormgevers BV en moderator van de sessie
    De nieuwe ontwikkelingen in de lichttechnologie stellen beheerders en ontwikkelaars van openbare ruimtes in staat om beter in te spelen op wensen en inbreng van stakeholders en gebruikers van de openbare ruimte. Optimale afstemming en ontwikkeling van (slimme) lichttechnologie kan alleen plaatsvinden indien de industrie weet wat de behoefte op straat is. In Dronten heeft men ervoor gekozen om middels een leerproject ervaring op te doen met omgevingsgericht ontwerpen. Wat willen bewoners? Wat willen stakeholders? De winst van dit project is tweeledig. Vanuit een horizontale, interdisciplinaire samenwerking leert de industrie welke essentiële behoefte er is (welbevinden en functioneren van mensen op straat) en leert de gemeente welke technologische mogelijkheden er zijn. Door deze opzet verloopt bijvoorbeeld de doorontwikkeling van de aansturing, in soft- en hardware, veel doelgerichter. 

15.20 - 15.50  Pauze
15.50 - 16.35

Ronde 4 (kies de sessie bij u past)

  1. Seasonal Urbanism: placemaking in de winter nog onderbelicht
    Renée Rooijmans, stadsantropoloog bij STIPO, team voor Stedelijke Ontwikkeling in Rotterdam
    Onze steden zijn grotendeels ingericht voor gebruik in de zomer; de potentie van het toevoegen van belevingskwaliteit in de winter lijkt daarnaast nog vrijwel onbenut. Voor het project Seasonal Urbanism onderzoekt STIPO momenteel in samenwerking met Humankind actief de belangrijkste elementen die bijdragen aan een goede buitenruimte door de seizoenen heen. Hoe kunnen we met slimme coalities de donkere maanden in de winter op een andere manier benaderen? En hoe kan een flexibele inrichting bijdragen aan de veerkrachtigheid van de stad en haar inwoners? Warmte en licht vallen onder de belangrijkste factoren als we kijken naar wat bijdraagt aan prettige plekken. Er valt een hoop winst te behalen als we deze kennis op creatieve manieren integreren in de inrichting van onze publieke ruimte. Renée Rooijmans neemt u mee op een verlichtende rondleiding langs voorbeeldprojecten uit binnen- en buitenland en brengt daarmee de kansen voor samenwerkingen in kaart.

  2. Streetflex - Projectpresentatie
    Ritsert Huijsman en Christian Freisfeld, Studio DL
    Ritsert Huijsman en Christian Freisfeld over het Streetflex concept dat IQ toevoegt aan ruimte en lichtMet behulp van datastromen is het mogelijk om maatwerk te realiseren in de lichtbeleving van de openbare ruimte. Ritsert Huijsman: “Met de eerste generaties led-armaturen, sterk gericht op energiebesparing, is onbedoeld op veel plekken het avondbeeld van de stad aangetast. We willen mensen hun stadsbeeld teruggeven: met gebruikmaking van de kracht van data, onze kennis van lichtruimte (de ruimtelijke werking van licht) en nieuwe productiemogelijkheden. Streetflex is een concept voor armaturentechnologie waarbij met data licht op maat geleverd wordt. Modern, digitaal en integraal. Geheel in de geest van industrie 4.0 ontwikkelen we zowel een platform als de eerste versie van een 4.0 armatuur, die de gegevens van vandaag gebruikt om de stad te voorzien van het juiste avondbeeld. De interactie van de led-straatverlichting met de stedelijke ruimte en haar gebruikers zijn hoofdonderwerp van de onderzoeken die werden uitgevoerd door de HAWK Hildesheim met Studio DL en nu voortgezet worden aan de TU Berlin. 

  3. Casus Tilburg, stad omarmt omgevingsgericht ontwerpen van openbare verlichting
    Arne Mans, OVL-er gemeente Tilburg
    Tilburg ontwierp een lichtvisie die anders is dan richtlijngestuurd ontwerpen van licht, De stad maakt de overstap naar omgevingsgericht licht ontwerpen. Arne Mans  vertelt u over deze transitie en wat dit betekent voor de praktijk van OVL-ers. Wat zijn de lessen tot nu toe, hoe organiseer je processen – zijn enkele vagen die Mans aan de orde stelt? Iris Dijkstra, Atelier LEK, vertelt u wat omgevingsgericht ontwerpen tot nu toe heeft opgeleverd. Zij zoomt onder andere in op het stationsgebied van Tilburg. Daar zijn inmiddels de nodige stappen en is omgevingsgericht ontwerpen geland in de praktijk.  
16.40 - 17.30 Afsluiting en borrel 
17.30 

Busreis naar GLOW (optioneel)

Eindhoven staat voor de 13e keer in het teken van lichtkunstfestival GLOW. Zo’n veertig kunstenaars bieden met lichtinstallaties en lichtprojecties de toeschouwers een verrassend nieuwe kijk op de stad. Deze lichtkunstprojecten zijn met elkaar verbonden middels een looproute. Op GLOW Next komen experimenten aan bod in nieuwe projecten die voor het eerst het licht zien. Eindhoven is een pioniersstad en kweekvijver voor talent op creatief, kunstzinnig en technisch gebied en GLOW Next laat dat zien.

Aan het eind van de middag vertrekt er een bus(sen) naar GLOW. Dit is optioneel (en gratis) voor bezoekers. We vertrekken vanaf Kasteel de Vanenburg in Putten, eten in de bus, laten ons rondleiden door deskundige gidsen en vertrekken samen met de bus terug naar de congreslocatie (of u vertrekt met eigen vervoer vanuit Eindhoven).

De GLOW-excursie wordt mede mogelijk gemaakt door Signify, De Kruyter Public Lighting, Lightwell en OVLNL.

 

    Aanmelden